USTAWA z dnia 22 maja 2003 r.
o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu
Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1.

Ustawa określa:

1) zasady zawierania i wykonywania umów obowiązkowego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu
posiadania gospodarstwa rolnego i obowiązkowego ubezpieczenia budynków
wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń
losowych,

2) sposób kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umów ubezpieczeń, o których
mowa w pkt 1, oraz konsekwencje niespełnienia tego obowiązku,

3) podstawowe zasady, jakim powinny odpowiadać inne, niż określone w pkt
1, umowy ubezpieczeń obowiązkowych,

4) zadania i zasady działania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i
Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Art. 2.

1. Określenia użyte w ustawie oznaczają:

1) biuro narodowe – organizację zakładów ubezpieczeń na terytorium danego
państwa, które prowadzą działalność ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych;

2) budynek wchodzący w skład gospodarstwa rolnego – obiekt budowlany o
powierzchni powyżej 20 m2 określony w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca
1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późn.
zm.)2), będący w posiadaniu rolnika;

3) centralna ewidencja pojazdów – centralna ewidencja pojazdów określona w
art. 80a-80e ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
(Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515);

4) gospodarstwo rolne – obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz
sklasyfikowanych jako użytki rolne gruntów pod zabudowaniami, przekraczający
łącznie powierzchnię 1,0 ha, jeżeli podlega on w całości lub części
opodatkowaniu podatkiem rolnym, a także obszar takich użytków i gruntów,
niezależnie od jego powierzchni, jeżeli jest prowadzona na nim produkcja
rolna, stanowiąca dział specjalny w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym
od osób fizycznych;

5) komisja do rozpatrywania roszczeń – komisja do rozpatrywania roszczeń z
tytułu szkód wyrządzonych przez wojska obce, powołana przez Ministra
Obrony Narodowej na podstawie ustawy z dnia 23 września 1999 r. o zasadach
pobytu wojsk obcych na terytorium Rzeczypospolitej Polski oraz zasadach
ich przemieszczania się przez to terytorium (Dz.U. Nr 93, poz. 1063
oraz z 2003 r. Nr 60, poz. 536);

6) organ nadzoru – Komisję Nadzoru Finansowego, o której mowa w ustawie
z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157,
poz. 1119);

7) organ odszkodowawczy – organ odpowiedzialny za zaspokajanie roszczeń
poszkodowanych z tytułu umów ubezpieczenia obowiązkowego, o którym
mowa w art. 4 pkt 1, wynikających ze zdarzeń, które zaistniały na terytorium
państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż miejsce zamieszkania
poszkodowanego oraz na terytorium państw trzecich, i powstałych
w związku z ruchem pojazdów mechanicznych ubezpieczonych i zarejestrowanych
w państwie członkowskim Unii Europejskiej;

8) ośrodek informacji – ośrodek gromadzący informacje o umowach obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych oraz informacje o reprezentantach do spraw roszczeń ustanowionych
przez zakłady ubezpieczeń;

9) państwo trzecie – państwo niebędące państwem członkowskim Unii Europejskiej,
którego biuro narodowe jest Członkiem Systemu Zielonej Karty;

10) pojazd mechaniczny
a) pojazd samochodowy, ciągnik rolniczy, motorower i przyczepa określone
w przepisach ustawy – Prawo o ruchu drogowym,
b) pojazd wolnobieżny w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo o ruchu
drogowym, z wyłączeniem pojazdów wolnobieżnych będących w posiadaniu
rolników posiadających gospodarstwo rolne i użytkowanych w
związku z posiadaniem tego gospodarstwa;

11) pojazd historyczny:
a) pojazd zabytkowy w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo o ruchu
drogowym,
b) pojazd wpisany do księgi inwentarza muzealiów zgodnie z przepisami
dotyczącymi ewidencjonowania dóbr kultury w muzeach,
c) pojazd mający co najmniej 40 lat,
d) pojazd mający co najmniej 25 lat i uznany przez uprawnionego rzeczoznawcę
samochodowego za pojazd unikatowy lub mający szczególne
znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji;

12) rolnik – osobę fizyczną, w której posiadaniu lub współposiadaniu jest gospodarstwo
rolne;

13) trzęsienie ziemi – naturalny, krótki i gwałtowny wstrząs (lub ich serię) gruntu,
powstały pod powierzchnią ziemi i rozchodzący się w postaci fal sejsmicznych
od ośrodka (epicentrum), znajdującego się na powierzchni, gdzie
drgania są najsilniejsze; przy określaniu siły trzęsienia ziemi używa się skali
magnitud (skala Richtera);

14) ubezpieczenie graniczne – ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy
pojazdów mechanicznych, którego umowa jest zawierana w przypadku,
gdy posiadacz pojazdu mechanicznego zarejestrowanego za granicą nie
posiada ważnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych lub ważnej Zielonej Karty;

14a) wprowadzenie pojazdu do ruchu – wprowadzenie pojazdu na drogę rozumianą
zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym;

15) Jednolite Porozumienie między Biurami Narodowymi – Regulamin Wewnętrzny
– regulamin przyjęty dnia 30 maja 2002 r. przez Zgromadzenie
Ogólne Rady Biur określający wzajemne stosunki między biurami narodowymi;

16) sygnatariusz Jednolitego Porozumienia między Biurami Narodowymi – biuro
narodowe, które zawarło umowę dotyczącą zaspokajania roszczeń wynikających
z międzynarodowego ruchu pojazdów mechanicznych, zgodnie z postanowieniami
Jednolitego Porozumienia między Biurami Narodowymi –
Regulaminu Wewnętrznego;

17) Zielona Karta – międzynarodowy certyfikat ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, wystawiony w imieniu
biura narodowego.

2. Ilekroć w ustawie jest mowa o państwach członkowskich Unii Europejskiej należy
przez to rozumieć także państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia
o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Art. 3.

1. Ubezpieczeniem obowiązkowym jest ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej
podmiotu lub ubezpieczenie mienia, jeżeli ustawa lub ratyfikowana przez
Rzeczpospolitą Polską umowa międzynarodowa nakłada obowiązek zawarcia
umowy ubezpieczenia.

2. Jeżeli ryzyko objęte obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej,
w rozumieniu przepisów ustawy, jest umiejscowione w państwie członkowskim
Unii Europejskiej, do tego ubezpieczenia stosuje się przepisy ustawy.

Art. 4.

Ubezpieczeniami obowiązkowymi są:

1) ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych
za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, zwane
dalej „ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych”,

2) ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu posiadania gospodarstwa
rolnego, zwane dalej „ubezpieczeniem OC rolników”,

3) ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od
ognia i innych zdarzeń losowych, zwane dalej „ubezpieczeniem budynków
rolniczych”,

4) ubezpieczenia wynikające z przepisów odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych
ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską, nakładających na
określone podmioty obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia.

Art. 5.

1. Ubezpieczający zawiera umowę ubezpieczenia obowiązkowego z wybranym zakładem
ubezpieczeń, wykonującym działalność ubezpieczeniową w zakresie tego
ubezpieczenia.

2. Zakład ubezpieczeń posiadający zezwolenie na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej
w grupach obejmujących ubezpieczenia obowiązkowe nie może
odmówić zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, jeżeli w ramach
prowadzonej działalności ubezpieczeniowej zawiera takie umowy ubezpieczenia.

3. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych określa, w drodze rozporządzenia,
rodzaj i zakres dokumentu potwierdzającego spełnienie obowiązku zawarcia
umowy ubezpieczenia obowiązkowego, uwzględniając w szczególności
rodzaj ubezpieczenia obowiązkowego.

Art. 5a.

Jeżeli zakład ubezpieczeń, o którym mowa w art. 5 ust. 2, otrzymał ofertę zawarcia
umowy ubezpieczenia obowiązkowego, brak odpowiedzi w terminie 14 dni poczytuje
się za jej przyjęcie.

Art. 6.

Umowę ubezpieczenia obowiązkowego zawartą z naruszeniem przepisów ustawy
oraz odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych wprowadzających obowiązek
ubezpieczenia, uważa się za zawartą zgodnie z tymi przepisami, z zastrzeżeniem art.
10 ust. 1.

Art. 7.

Umowa ubezpieczenia obowiązkowego określa sumę gwarancyjną lub sumę ubezpieczenia
stanowiącą górną granicę odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.

Art. 8.

1. Taryfy oraz wysokość składek ubezpieczeniowych za ubezpieczenia obowiązkowe
ustala zakład ubezpieczeń.

2. Zakład ubezpieczeń przedstawia organowi nadzoru informacje o taryfach składek
ubezpieczeniowych za ubezpieczenia obowiązkowe, o których mowa w art.
4 pkt 1-3, i podstawach ich ustalania.

3. Informacja, o której mowa w ust. 2, powinna zawierać w szczególności analizę
szkodowości oraz kosztów obsługi ubezpieczenia uzasadniającą wprowadzenie
każdorazowej zmiany w taryfie.

Art. 9.

1. Umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje
odpowiedzialność cywilną podmiotu objętego obowiązkiem ubezpieczenia za
szkody wyrządzone czynem niedozwolonym oraz wynikłe z niewykonania lub
nienależytego wykonania zobowiązania, o ile nie sprzeciwia się to ustawie lub
właściwości (naturze) danego rodzaju stosunków.

2. Umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej, o którym
mowa w art. 4 pkt 1 i 2, obejmuje równie? szkody wyrządzone umyślnie lub w
wyniku ra?ącego niedbalstwa ubezpieczającego lub osób, za które ponosi on odpowiedzialność.

Art. 9a.

Umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody,
o jakich mowa w art. 9, będące następstwem zdarzenia, które miało miejsce w
okresie ubezpieczenia.

Art. 10.

1. Obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej uważa
się za spełniony, jeżeli umowa została zawarta zgodnie z przepisami ustawy albo
odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych wprowadzających obowiązek
ubezpieczenia, z sumą gwarancyjną nie niższą niż minimalna suma gwarancyjna
ustalona dla danego ubezpieczenia.

2. Ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić
przed sądem powszechnym.

Art. 11.

1. Obowiązkowymi ubezpieczeniami, o których mowa w art. 4 pkt 4, jest objęta
odpowiedzialność cywilna podmiotów objętych ubezpieczeniem, za szkody wyrządzone
przy wykonywaniu czynności, wykonywaniu zawodu albo prowadzeniu
działalności lub będące następstwem wad produktu, określona w ustawie
wprowadzającej dany obowiązek lub umowie międzynarodowej ratyfikowanej
przez Rzeczpospolitą Polską.

2. Umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej, o którym
mowa w art. 4 pkt 4, obejmuje również szkody wyrządzone w wyniku rażącego
niedbalstwa ubezpieczonego lub osób, za które ponosi on odpowiedzialność.

3. Zakładowi ubezpieczeń przysługuje prawo dochodzenia od ubezpieczonego lub
osób, za które ponosi on odpowiedzialność, zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczeń
obowiązkowych, o których mowa w art. 4 pkt 4, odszkodowania za
szkody określone w ust. 2, a także w przypadku, jeżeli szkoda została wyrządzona
przez ubezpieczonego lub osoby, za które ponosi on odpowiedzialność, w
stanie po użyciu alkoholu albo pod wpływem środków odurzających, substancji
psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu
narkomanii.

Art. 12.

1. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń trwa przez okres wskazany w umowie i
kończy się z upływem ostatniego dnia tego okresu, z zastrzeżeniem wyjątków
określonych w ustawie.

2. W przypadku opłacania składki ubezpieczeniowej w ratach, niezapłacenie przez
ubezpieczonego lub ubezpieczającego raty składki w terminie oznaczonym
przez zakład ubezpieczeń, nie powoduje ustania odpowiedzialności zakładu
ubezpieczeń.

Art. 13.

1. Zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie lub świadczenie z tytułu ubezpieczenia
obowiązkowego na podstawie uznania roszczenia uprawnionego z umowy
ubezpieczenia w wyniku ustaleń, zawartej z nim ugody lub prawomocnego
orzeczenia sądu.

2. W obowiązkowych ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej odszkodowanie
wypłaca się w granicach odpowiedzialności cywilnej podmiotów objętych ubezpieczeniem,
nie wyżej jednak niż do wysokości sumy gwarancyjnej ustalonej w
umowie.

3. W obowiązkowych ubezpieczeniach mienia odszkodowanie wypłaca się w kwocie
odpowiadającej wysokości szkody, nie większej jednak od sumy ubezpieczenia
ustalonej w umowie.

Art. 14.

1. Zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia
złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie.

2. W przypadku, gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności
niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo
wysokości odszkodowania, okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się
w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie
tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90
dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności
zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego
się postępowania karnego lub cywilnego. W terminie, o którym mowa w
ust. 1, zakład ubezpieczeń zawiadamia na piśmie uprawnionego o przyczynach
niemożności zaspokojenia jego roszczeń w całości lub w części, jak również o
przypuszczalnym terminie zajęcia ostatecznego stanowiska względem roszczeń
uprawnionego, a także wypłaca bezsporną część odszkodowania.

3. Jeżeli odszkodowanie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości niż
określona w zgłoszonym roszczeniu, zakład ubezpieczeń informuje o tym na piśmie
osobę występującą z roszczeniem w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo
2, wskazując na okoliczności oraz podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub
częściową odmowę wypłaty odszkodowania, jak również na przyczyny, dla których
odmówił wiarygodności okolicznościom dowodowym podniesionym przez
osobę zgłaszającą roszczenie. Pismo zakładu ubezpieczeń powinno zawierać
pouczenie o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej.

3a. W przypadku niewypłacenia przez zakład ubezpieczeń odszkodowania w terminie,
o którym mowa w ust. 1 albo 2, lub niedopełnienia obowiązku, o którym
mowa w ust. 3, organ nadzoru stosuje wobec zakładu ubezpieczeń środki nadzorcze
określone w art. 212 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej.

4. Jeżeli w terminie, o którym mowa w ust. 1 albo 2, zakład ubezpieczeń nie ustali
ważności umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1
i 2, osoby odpowiedzialnej za szkodę, właściwym do wypłaty odszkodowania
jest Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, na zasadach określonych w rozdziale

7. W przypadku ustalenia przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
dochodzi od tego zakładu ubezpieczeń zwrotu wypłaconego odszkodowania.

5. Zakład ubezpieczeń ma obowiązek udostępnić poszkodowanemu lub uprawnionemu
informacje i dokumenty, które miały wpływ na ustalenie odpowiedzialności
zakładu ubezpieczeń i wysokość odszkodowania. Osoby te mogą żądać pisemnego
potwierdzenia przez zakład ubezpieczeń przekazanych informacji bądź
umożliwienia wykonania i potwierdzenia przez zakład ubezpieczeń kopii udostępnionych
dokumentów, przy czym koszty dokonania wymienionych czynności
obciążają osobę, która żąda tych czynności.

Art. 15.

1. W granicach sumy gwarancyjnej ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności
cywilnej lub w granicach sumy ubezpieczenia obowiązkowego ubezpieczenia
mienia zakład ubezpieczeń jest obowiązany zwrócić ubezpieczającemu,
uzasadnione okolicznościami zdarzenia, koszty poniesione w celu zapobieżenia
zwiększeniu szkody.

2. W granicach sumy gwarancyjnej ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności
cywilnej zakład ubezpieczeń jest obowiązany zwrócić ubezpieczającemu
niezbędne koszty obrony w postępowaniu karnym i koszty zastępstwa prawnego
w postępowaniu cywilnym, podjętych na polecenie lub za zgodą zakładu ubezpieczeń.

Art. 16.

1. W razie zaistnienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, o którym
mowa w art. 4 pkt 1-3, osoba uczestnicząca w nim, z uwzględnieniem ust.
2, jest obowiązana do:

1) przedsięwzięcia wszystkich środków w celu zapewnienia bezpieczeństwa w
miejscu zdarzenia, starania się o złagodzenie skutków zdarzenia oraz zapewnienia
pomocy lekarskiej poszkodowanym, jak również w miarę możliwości
zabezpieczenia mienia osób poszkodowanych,

2) zapobieżenia, w miarę możliwości, zwiększeniu się szkody,

3) niezwłocznego powiadomienia Policji o zdarzeniu, o ile doszło do wypadku
z ofiarami w ludziach lub do wypadku powstałego w okolicznościach nasuwających
przypuszczenie, że zostało popełnione przestępstwo.

2. W przypadku zaistnienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, o
którym mowa w art. 4 pkt 1-3, uczestnicząca w nim osoba objęta tym ubezpieczeniem
jest ponadto obowiązana do:

1) udzielenia pozostałym uczestnikom zdarzenia niezbędnych informacji koniecznych
do identyfikacji zakładu ubezpieczeń, łącznie z podaniem danych
dotyczących zawartej umowy ubezpieczenia,

2) niezwłocznego powiadomienia o zdarzeniu zakładu ubezpieczeń, udzielając
mu niezbędnych wyjaśnień i przekazując posiadane informacje.

3. Osoba, której odpowiedzialność jest objęta ubezpieczeniem obowiązkowym, a
także osoba występująca z roszczeniem, powinny przedstawić zakładowi ubezpieczeń,
Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu lub Polskiemu Biuru
Ubezpieczycieli Komunikacyjnych posiadane dowody dotyczące zdarzenia i
szkody oraz ułatwić im ustalenie okoliczności zdarzenia i rozmiaru szkód, jak
również udzielić pomocy w dochodzeniu przez zakład ubezpieczeń, Ubezpieczeniowy
Fundusz Gwarancyjny lub Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
roszczeń przeciwko sprawcy szkody.

Art. 17.

Jeżeli osoba objęta ubezpieczeniem obowiązkowym odpowiedzialności cywilnej lub
osoba występująca z roszczeniem, z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa, nie
dopełniły obowiązków wymienionych w art. 16, a miało to wpływ na ustalenie istnienia
lub zakresu ich odpowiedzialności cywilnej bądź też na zwiększenie rozmiarów
szkody, zakład ubezpieczeń może dochodzić od tych osób zwrotu części wypłaconego
uprawnionemu odszkodowania lub ograniczyć wypłacane tym osobom odszkodowanie.
Ciężar udowodnienia faktów, uzasadniających zwrot zakładowi ubez
pieczeń części odszkodowania lub ograniczenia odszkodowania, spoczywa na zakładzie
ubezpieczeń.

Art. 18.

1. Zawiadomienia i oświadczenia, które w związku z umową ubezpieczenia obowiązkowego,
o którym mowa w art. 4 pkt 1-3, są składane przez strony tej
umowy, powinny być sporządzane na piśmie i doręczane za potwierdzeniem odbioru
lub przesyłane listem poleconym.

2. Jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego, rolnik lub posiadacz budynku zmienił
adres bądź siedzibę i nie zawiadomił o tym zakładu ubezpieczeń, zawiadomienia
lub oświadczenia, skierowane przez zakład ubezpieczeń listem poleconym, na
ostatni adres bądź siedzibę posiadacza pojazdu mechanicznego, rolnika lub posiadacza
budynku, wywierają skutki prawne od chwili, w której doszłyby do
niego, gdyby nie zmienił adresu bądź siedziby.

Art. 19.

1. Poszkodowany w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia obowiązkowego
odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczeń bezpośrednio
od zakładu ubezpieczeń. O zgłoszonym roszczeniu zakład ubezpieczeń powiadamia
niezwłocznie ubezpieczonego.

2. Poszkodowany może dochodzić roszczeń bezpośrednio od Ubezpieczeniowego
Funduszu Gwarancyjnego w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 1 i 2.

3. Poszkodowany może dochodzić roszczeń bezpośrednio od Polskiego Biura
Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w przypadkach, o których mowa w art. 123
pkt 1, 2 i 5.

Art. 20.

1. Powództwo o roszczenie wynikające z umów ubezpieczeń obowiązkowych lub
obejmujące roszczenia z tytułu tych ubezpieczeń można wytoczyć bądź według
przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania
lub siedziby poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia.

2. W postępowaniu sądowym o naprawienie szkody objętej ubezpieczeniem obowiązkowym
odpowiedzialności cywilnej jest niezbędne przypozwanie zakładu
ubezpieczeń. Zasadę tę stosuje się do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego
i Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Art. 21.

1. Zaspokojenie lub uznanie przez osobę objętą ubezpieczeniem obowiązkowym
odpowiedzialności cywilnej, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, roszczenia o naprawienie
wyrządzonej przez nią szkody, nie ma skutków prawnych względem
zakładu ubezpieczeń lub Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,
które nie wyraziły na to uprzednio zgody.

2. Uznanie roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez osobę, o której
mowa w art. 98 ust. 1 pkt 2, nie ma skutków prawnych względem Ubezpieczeniowego
Funduszu Gwarancyjnego, który nie wyraził na to uprzednio zgody.

Art. 22.

1. Do umów ubezpieczenia obowiązkowego, w sprawach nieuregulowanych w
ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

2. W odniesieniu do umów ubezpieczeń obowiązkowych, o których mowa w art. 4
pkt 4, szczegółowy zakres ubezpieczenia, termin powstania obowiązku ubezpieczenia
oraz minimalną sumę gwarancyjną określają odrębne przepisy.

3. Zasady kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego,
o którym mowa w art. 4 pkt 4, oraz konsekwencje jego niespełnienia
określają odrębne ustawy lub umowy międzynarodowe wprowadzające obowiązek
ubezpieczenia.

Rozdział 2

Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych

Art. 23.

1. Posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe
w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu.

2. Przepisy dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych stosuje się także do posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym,
przed jego rejestracją, jak również do posiadacza lub kierującego
pojazdem zarejestrowanym za granicą, niedopuszczonym do ruchu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej oraz do posiadacza lub kierującego pojazdem historycznym,
od chwili wprowadzenia tych pojazdów do ruchu.

Art. 24.

1. Członkowie sił zbrojnych państw obcych oraz ich personel cywilny, będący posiadaczami
pojazdów mechanicznych sił zbrojnych tych państw i przebywający
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach umów międzynarodowych ratyfikowanych
w trybie art. 89 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie
są obowiązani do zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym
mowa w art. 4 pkt 1.

2. Poszkodowany z tytułu szkód wyrządzonych przez podmioty, o których mowa w
ust. 1, może dochodzić roszczeń bezpośrednio od komisji do rozpatrywania
roszczeń.

Art. 25.

1. Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje zdarzenia
powstałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje, na zasadzie
wzajemności, również zdarzenia powstałe na terytoriach państw, których biura
narodowe są sygnatariuszami Jednolitego Porozumienia między Biurami Narodowymi
– Regulaminu Wewnętrznego.

Art. 26.

Umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawiera się na
okres 12 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 27.

Art. 27.

1. Umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych na czas krótszy
niż 12 miesięcy, zwaną dalej „umową ubezpieczenia krótkoterminowego”, można
zawrzeć, jeżeli pojazd mechaniczny jest:

1) zarejestrowany na stałe, w przypadkach określonych w ust. 2;

2) zarejestrowany czasowo;

3) zarejestrowany za granicą;

4) pojazdem wolnobieżnym określonym w art. 2 pkt 10 lit. b);

5) pojazdem historycznym.

2. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego na czas nie krótszy niż 30 dni, w odniesieniu
do pojazdów mechanicznych zarejestrowanych na stałe, może zawrzeć
podmiot prowadzący działalność gospodarczą polegającą na pośredniczeniu w
kupnie i sprzedaży pojazdów mechanicznych w zakresie pojazdów przeznaczonych
do kupna lub sprzedaży lub polegającą na kupnie i sprzedaży pojazdów
mechanicznych.

3. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego, w odniesieniu do pojazdów mechanicznych
zarejestrowanych czasowo, zawiera się na czas nie krótszy niż okres
tej rejestracji, określony w decyzji starosty właściwego ze względu na miejsce
zamieszkania właściciela pojazdu mechanicznego, nie krótszy jednak niż 30 dni.

4. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego, w odniesieniu do pojazdów wolnobieżnych
określonych w art. 2 pkt 10 lit. b), można zawrzeć na czas nie krótszy
niż 3 miesiące.

5. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego, w odniesieniu do pojazdów historycznych,
można zawrzeć na czas nie krótszy niż 30 dni.

6. Umowę ubezpieczenia granicznego zawiera się na granicy w przypadku określonym
w art. 29 ust. 1 pkt 3 na okres 30 dni, a w przypadku rozwiązania się tej
umowy lub wygaśnięcia okresu ważności Zielonej Karty podczas pobytu na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, umowę ubezpieczenia granicznego zawiera
się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres co najmniej 30 dni.

Art. 28.

1. Jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego nie później niż na jeden dzień przed
upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia OC posiadaczy
pojazdów mechanicznych została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu
ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu, uważa się, że została zawarta następna umowa
na kolejne 12 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Zawarcie następnej umowy nie następuje, pomimo braku powiadomienia, o którym
mowa w ust. 1, jeżeli:

1) nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający
okres 12 miesięcy lub w przypadku cofnięcia zakładowi ubezpieczeń zezwolenia
na wykonywanie działalności ubezpieczeniowej w zakresie obowiązkowego
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych albo

2) w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, ogłoszenia lub zarządzenia
likwidacji zakładu ubezpieczeń albo oddalenia wniosku o ogłoszenie
upadłości lub umorzenia postępowania upadłościowego, w przypadku,
o którym mowa w art. 98 ust. 2.

3. W przypadkach, o których mowa w ust. 2, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń
kończy się z upływem okresu 12 miesięcy, z uwzględnieniem art. 33.

Art. 29.

1. Posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy
pojazdów mechanicznych:

1) najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, z wyjątkiem pojazdów
historycznych;

2) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10
lit. b), oraz pojazdów historycznych;

3) przed przekroczeniem granicy, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym
wprowadzanym do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
nie posiada ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych;

4) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10
lit. a), które nie zostały zarejestrowane;

5) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów, o których mowa w art. 2 pkt 10
lit. b), oraz pojazdów historycznych, które nie zostały dopuszczone do ruchu;

6) przed wprowadzeniem do ruchu pojazdów zarejestrowanych za granicą, niedopuszczonych
do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

7) najpóźniej w dniu ustania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w przypadku
określonym w art. 28 ust. 3;

8) najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy w przypadkach
określonych w art. 27 ust. 6 oraz w art. 31 ust. 1 i 4.

2. Jeżeli umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest zawierana
przed rejestracją pojazdu, o którym mowa w art. 2 pkt 10 lit. a), posiadacz
pojazdu mechanicznego, na żądanie zakładu ubezpieczeń, jest obowiązany
przedstawić zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego tego
pojazdu lub wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej
z konieczności uzyskania homologacji na dany pojazd mechaniczny.

3. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 2, pojazd mechaniczny, w terminie
30 dni od dnia zawarcia umowy, nie został zarejestrowany, każda ze stron może
odstąpić od umowy, powiadamiając o tym na piśmie drugą stronę umowy.

Art. 30.

1. Z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
zakład ubezpieczeń uiszcza opłatę ewidencyjną w wysokości równowartości
w złotych 1,0 euro ustalanej przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego
przez Narodowy Bank Polski według tabeli kursów nr 1 w roku zawarcia umowy.

2. Opłata, o której mowa w ust. 1, stanowi przychód Funduszu – Centralna Ewidencja
Pojazdów i Kierowców, o którym mowa w art. 80d ust. 2 ustawy – Prawo
o ruchu drogowym.

Art. 31.

1. W razie zbycia pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia
OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, na nabywcę pojazdu przechodzą
prawa i obowiązki zbywcy wynikające z tej umowy. Umowa ubezpieczenia
ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że
nabywca wypowie ją przed upływem 30 dni od dnia nabycia pojazdu mechanicznego.
W przypadku wypowiedzenia umowy, rozwiązuje się ona z upływem
30 dni następujących po dniu nabycia pojazdu mechanicznego. Przepisy art. 28
stosuje się odpowiednio.

2. W razie niewypowiedzenia przez nabywcę pojazdu umowy ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych w terminie określonym w ust. 1, zakład
ubezpieczeń może dokonać ponownej kalkulacji należnej składki z tytułu udzielanej
ochrony ubezpieczeniowej, poczynając od dnia zbycia pojazdu, z
uwzględnieniem zniżek przysługujących nabywcy oraz zwyżek go obciążających,
w ramach obowiązującej taryfy składek. W przypadku gdy nabywca pojazdu
złoży wniosek o dokonanie ponownej kalkulacji należnej składki, zakład
ubezpieczeń jest obowiązany do jej dokonania.

3. W razie nabycia pojazdu mechanicznego zarejestrowanego, którego zbywca
wbrew obowiązkowi nie zawarł umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych, nabywca jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych w dniu nabycia pojazdu mechanicznego.

4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
przez posiadacza pojazdu mechanicznego niebędącego właścicielem tego
pojazdu, prawa i obowiązki tego posiadacza, wynikające z zawartej umowy
ubezpieczenia przechodzą na właściciela pojazdu mechanicznego z chwilą, gdy
posiadacz utracił posiadanie tego pojazdu na rzecz właściciela. Umowa ubezpieczenia
ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że
właściciel pojazdu mechanicznego wypowie ją przed upływem 30 dni od dnia
przejścia posiadania pojazdu na rzecz właściciela. W razie wypowiedzenia
umowy, rozwiązuje się ona z upływem 30 dni od dnia przejścia posiadania pojazdu
mechanicznego na rzecz właściciela. Przepisy art. 28 stosuje się odpowiednio.

5. W razie nie wypowiedzenia przez właściciela pojazdu umowy ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych w terminie, o którym mowa w ust. 4, stosuje
się odpowiednio ust. 2.

6. W razie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych
w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 4, posiadacz pojazdu mechanicznego
wypowiadający umowę jest obowiązany do zawarcia nowej umowy
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych najpóźniej w ostatnim
dniu przed rozwiązaniem się umowy wypowiedzianej.

Art. 32.

1. Zbywca pojazdu mechanicznego jest obowiązany do przekazania nabywcy dokumentów
potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych oraz do powiadomienia zakładu ubezpieczeń, w terminie
30 dni od dnia zbycia pojazdu mechanicznego, o fakcie zbycia tego pojazdu i o
danych osobowych nabywcy.

2. Skutki wyrządzenia szkody po dniu zbycia pojazdu mechanicznego nie obciążają
zbywcy tego pojazdu.

3. Zbywca pojazdu mechanicznego ponosi wraz z nabywcą odpowiedzialność solidarną
wobec zakładu ubezpieczeń za zapłatę składki ubezpieczeniowej należnej
zakładowi ubezpieczeń za okres do dnia powiadomienia zakładu ubezpieczeń o
okolicznościach, o których mowa w ust. 1.

4. Przepisy ust. 1 i 3 stosuje się do posiadacza pojazdu mechanicznego, o którym
mowa w art. 31 ust. 4.

Art. 33.

Umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ulega rozwiązaniu:

1) z upływem okresu, na który została zawarta;

2) z chwilą wyrejestrowania pojazdu mechanicznego;

3) z dniem odstąpienia od umowy w przypadku określonym w art. 29 ust. 3;

4) w przypadkach określonych w art. 31 ust. 1 i 4;

5) z chwilą udokumentowania trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu mechanicznego
w okolicznościach niepowodujących zmiany posiadacza, z
uwzględnieniem art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym;

6) z upływem 3 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, z
uwzględnieniem art. 474 i art. 476 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo
upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535) .

Art. 34.

1. Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie,
jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani
do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę,
której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też
utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.

2. Za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się
również szkodę powstałą:

1) przy wsiadaniu do pojazdu mechanicznego i wysiadaniu z niego,

2) bezpośrednio przy załadowaniu i rozładowaniu pojazdu mechanicznego,

3) podczas zatrzymania, postoju lub garażowania.

Art. 35.

Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność
cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania
odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem
tego pojazdu.

Art. 36.

1. Odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej
posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej
w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Suma gwarancyjna nie może
być niższa niż równowartość w złotych:

1) w przypadku szkód na osobie – 5 000 000 euro w odniesieniu do jednego
zdarzenia, którego skutki są objęte ubezpieczeniem bez względu na liczbę
poszkodowanych,

2) w przypadku szkód w mieniu – 1 000 000 euro w odniesieniu do jednego
zdarzenia, którego skutki są objęte ubezpieczeniem bez względu na liczbę
poszkodowanych
– ustalana przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy
Bank Polski obowiązującego w dniu wyrządzenia szkody.

2. Za szkody spowodowane w państwach, o których mowa w art. 25 ust. 2, zakład
ubezpieczeń odpowiada do wysokości sumy gwarancyjnej określonej przepisami
tego państwa, nie niższej jednak niż suma określona w ust. 1.

Art. 36a.

Odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje
również koszt dodatkowego badania technicznego, o którym mowa w art. 81 ust. 11
pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Art. 37.

1. Jeżeli szkoda zostaje wyrządzona ruchem zespołu pojazdów mechanicznych,
ubezpieczeniem OC posiadacza pojazdu mechanicznego ciągnącego jest objęta
szkoda spowodowana przyczepą, która:

1) jest złączona z pojazdem silnikowym albo

2) odłączyła się od pojazdu silnikowego ciągnącego i jeszcze się toczyła.

2. Ubezpieczeniem OC posiadacza przyczepy są objęte szkody spowodowane przyczepą,
która:

1) nie jest złączona z pojazdem silnikowym ciągnącym albo

2) odłączyła się od pojazdu silnikowego ciągnącego i przestała się już toczyć.

3. Przepis ust. 1 stosuje się również w razie złączenia pojazdów mechanicznych w
celu holowania.

Art. 38.

1. Zakład ubezpieczeń nie odpowiada za szkody:

1) polegające na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie mienia, wyrządzone
przez kierującego posiadaczowi pojazdu mechanicznego; dotyczy to również
sytuacji, w której posiadacz pojazdu mechanicznego, którym szkoda
została wyrządzona, jest posiadaczem lub współposiadaczem pojazdu mechanicznego,
w którym szkoda została wyrządzona,

2) wynikłe w przewożonych za opłatą ładunkach, przesyłkach lub bagażu, chyba
że odpowiedzialność za powstałą szkodę ponosi posiadacz innego pojazdu
mechanicznego niż pojazd przewożący te przedmioty,

3) polegające na utracie gotówki, biżuterii, papierów wartościowych, wszelkiego
rodzaju dokumentów oraz zbiorów filatelistycznych, numizmatycznych
i podobnych,

4) polegające na zanieczyszczeniu lub skażeniu środowiska.

2. Wyłączenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, o którym mowa w ust. 1
pkt 1, nie obejmuje szkody wyrządzonej w mieniu, jeżeli pojazdy mechaniczne
uczestniczące w zdarzeniu są przedmiotem umowy leasingu zawartej przez posiadaczy
tych pojazdów z tym samym finansującym lub zostały przewłaszczone
przez posiadaczy tych pojazdów na tego samego wierzyciela lub które są
przedmiotem zastrzeżenia własności rzeczy sprzedanej na rzecz tego samego
wierzyciela.

Art. 39.

1. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy
i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty, z zastrzeżeniem
ust. 2 i 3.

2. Jeżeli w umowie ubezpieczenia zakład ubezpieczeń wskazał późniejszy termin
płatności składki lub jej pierwszej raty, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń
rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy.

3. Termin rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń inny niż określony
w ust. 1 i 2 można określić w umowie ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych wtedy, gdy umowę zawiera się:

1) na okres krótszy niż 12 miesięcy w przypadkach określonych w art. 27
ust. 1;

2) przed zarejestrowaniem pojazdu mechanicznego, o którym mowa art. 2 pkt
10 lit. a), oraz pojazdu historycznego;

3) na okres kolejnych 12 miesięcy przed rozpoczęciem tego okresu.

Art. 40.

Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń, wynikająca z umowy ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych, ustaje z chwilą rozwiązania umowy w przypadkach
określonych w art. 33.